Hindi yetistiriciliği genel anlamı ile neleri kapsamaktadır: 1. Giriş 2. Hijyen 2.1 Çiftlik hijyeni 2.2 Beslenme hijyeni 2.3 Temizlik ve dezenfeksiyon 2.4 Altlık hijyeni 2.5 Hastalıklardan korunma 3. Yetiştirme sistemi 3.1 All in - All out sistemi 3.2 19- haftalık dönem 4. Yetiştirme ve Geliştirme dönemi 4.1 Kümes ısısı 4.2 Hava 4.3 Yerleştirme ve ilk hafta 4.4 Civciv çevrimi ve ekipmanlar 4.5 Işıklandırma 4.6 Kümes yoğunluğu 4.7 Yemlik ve suluk ihtiyaci 4.8 Su tüketimi 4.9 Yem ve yemleme programı 5. Ticari performans 5.1 Erkek Hindiler 5.2 Dişi Hindiler 5.3 Performans 5.4 Günlük kilo artışı 6. Karkas kompozisyonu % Canlı ağırlık GİRİŞ 2.HİJYEN Başarılı bir hindi yetiştiriciliğinde hindi sağlığını korumak ve onların sağlıklı olmalarını sağlamak bir zorunluluktur. Hijyenin ölçüsü; hastalıktan korunmada veya hastalığın yayılmasında önemli bir faktördür. Kümeste viruslar, bakteriler, parazitler ve insektler bulunabilir. Kümeslerin bu patojenlerden korunması gereklidir. Hayvanların psikolojik yaşamında etkili olan çevre şartlarının optimum düzeyde sağlanması ve bu şartlar zincirinin bütün halkalarının çok iyi korunması gerekmektedir. 2.1 Çiftlik Hijyeni * Hindi kümeslerinin kurulacağı yer diğer çiftliklerden, özellikle tavuk çiftliklerinden uzak olmalıdır. * Diger çiftliklere yakın olmadıgı gibi kümes yakınında başka kanatlı hayvanlar da bulunmamalıdır. * Kümesler yetiştirme dönem aralarında uygun bir dönem boş bırakılmalıdır. * Aynı kümeste farklı yaş gruplarının bir arada bulundurulmasından kaçınılmalıdır (All in – All out) sistemi uygulanmalıdır. * Yetiştirme ve geliştirme (tüylenme) kümeslerinde seleksiyon amacıyla hindileri ayırırken hastalık bulaştırmamaya, stres etkisi yapmamaya özen göstermelidir. 2.2 Yemleme Hijyeni * Kümese yem verilmeden önce silolar ve yemlikler kontrol edilmeli, artık yem bulundurulmamalı, varsa da yeni yem gelmeden önce artık yemler kümesten uzaklaştırılmalıdır. * Silo fumigasyonu parazitlerin önüne geçen önemli bir önlemdir. * Özellikle sıcak havalarda ihtiyaç fazlası yem stoklanmamalıdır. Aksi taktirde bu durum mikroorganizmaların artmasına neden olacağı gibi yemin de kısa sürede bozulmasına neden olacaktır. * Yem kamyonlarının çiftliğe girişleri çok sıkı kontrol edilmelidir ayrıca kamyon şoförünün ve yardımcısının yem boşaltma işlemleri sırasında kümeslere girmelerine izin verilmemelidir. Burada dezenfeksiyon kurallarına maksimum düzeyde özen gösterilmelidir. * Her yeni yem gelişinde gelen yemden muhakkak örnek ayrılmalıdır, bu durum bize, her hangi bir problem yaşanması durumlarında ışık tutacaktır. * Yemlikler daima temiz tutulmalıdır, yem birikintileri, özellikle nemlenmiş, sertleşmiş yemlerin yedirilmesinden sakınılmalı ve bu yemler yemliklerden derhal uzaklaştırılmalıdır. 2.3 Temizlik ve Dezenfeksiyon * Kullanılmış altlık tercih olarak önce fumige edilmeli, daha sonra kümesten mümkün olursa çok fazla gecikmeden kümes yapısı da uygunsa traktör yardımı ile uzaklaştırılmalıdır. Kümes ortamı kuru ve tozlu ise tercihen deterjanlı su ile spreylenir. Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir husus, spreylemeden önce kümesin genel elektrik donanımının gözden geçirilmesi gereğidir. Altlık kümeslerden en az 1.5 km uzağa taşınmalı ve şu işlemler gerçekleştirilmelidir. • Ekilebilir birtarlaya tarla sürülmeden önce serilir. • Dolgu alanlarına, çukur bir araziye gömülebilir. • Bir yere yığılarak kızışması için en az bir ay beklenir. • Taze gübreler sürülerin otlatıldığı arazilere serilmemelidir • Altlık çiftlikte depo edilmemelidir • Altlık çiftliklere yakın alanlara yayılmamalıdır. * Tavan ve duvarlardan başlayarak, çıkıntılı yerler ve vantilatör şaftları gibi tozların birikebileceği tüm alanlara özen gösterilerek, tercihan basınçlı su ile yıkanmalıdır. Kümes kaba olarak temizlendiği belli olduktan sonra, organik madde varlığında da aktif olan bir dezenfektan tüm yüzeylere kesin olarak uygulanmalıdır. * Altlık malzemesi kümesten dışarı alındıktan sonra kümesin tabanı, duvarları tavan ve diğer bölümleri en ayrıntılı yerine kadar tazyikli su ile iyice yıkanmalıdır. * Suluk ve yemlikler başta olmak üzere, havalandırma ve ısıtma sistemine kadar her yer iyice temizlenmeli dezenfekte edilmelidir. Burada tüm taşınabilir ekipmanlar örneğin yamlikler ve suluklar dışarı alınarak bir deterjan tankıiçine konulur ve burada bekletilir. Daha sonra ekipmanlar elle yıkanmalı ve ayrı ayrı dezenfekte edilmelidir. İçme suyu sağlayan sistemin dezenfeksiyonu bu aşamadan sonra gerçekleştirilmelidir. * Seçilecek dezenfektanlar konusunda selektif olunmalı, dezenfektanın geniş bir etki spektrumunda olmasına özen gösterilmelidir. * Dezenfektanların uygunluğu çok önemlidir, konsantrasyonu, dezenfekte edilecek ortam için minimum bekleme zamanı önemlidir. Kullanılacak dezenfektanlar yüksek dilüsyonlarda çabuk etkili olmalıdır. Depolama dezenfektanın gücünde azalmalara neden olmamalıdır. Dezenfektanlar insan sağlığı açısından zararlı ve zehirleyici olamamalıdır. * Dezenfektanların aktif madelerinin iyi incelenmesi gerekir etki spektrumunun geniş olması gerekir. * Düşük kümes ve çevre sıcaklığında dezenfektanlar aktif substans olarak organik asitler ile beraber kullanılmalıdır bu uygulamada kümes sıcaklığını 150C' ın üzerine çıkarmak gerekir. Coccidia, bit, tahtakurusu ve diğer akarlara karşı dezenfektanlar etkisizdir bu zararlılara karşı spesifik akar mücadele ilaçlarının kullanılabildiği gibi formol fumigasyonu da yapılabilir . bu aşamada altlık ve içerideki teçhizat ile birlikte formaldehit veya metil bromür kullanılarak fumige edilir. Aslında her iki madde de potansiyel tehlike taşımaktadır. Bu maddelerin kullanımında deneyimli personele gereksinim vardır. Kümeste başarılı bir fumigasyon için iç ısının 200C’ye yakın, nisbi nemin %70’im üzerinde olması gerekir. Kümeste paraformaldehitin ısıtılarak bu şekilde uygulanmasının yanında hazır paraformaldehit emdirilmiş tablet tarzındaki maddelerinde kullanımı yaygınlaşmıştır. Bunlar aynı zamanda tehlike olarak daha risksiz olarak uygulanma olanağı da vermektedir. Ayrıca kümes dezenfeksiyonunda formalin + potasyum permanganat karışımından da yararlanılmaktadır; bu işlemler için de yine deneyimli personele ihtiyaç vardır. Burada uygulama sırasında dikkat edilmesi gereken uygulama kabının derin olması, kaplara 500 gr.’dan fazla Potasyum Permanganat, 1 litreden fazla Formaldehit konulmamalıdır. Kaplar birbirlerinden ortalama 15 metre mesafelerde yerleştirilmelidir. Uygulama daima çıkış kapısının tam aksi tarafından başlatılmalı ve en son kapı yanındaki kaba formaldehit konularak kümes terkedilir. Burada dezenfeksiyon ile ilgili bilinmesi gereken; • Hiçbir dezenfektan organik kirlenmenin hakim olduğu bir zeminde etkili bir biçimde performans gösteremez, • Su temizlik ve dezenfeksiyon için tek başına yeterli değildir, aynı zamanda tüm yüzeylere ve çevreye bulaşmaya neden olabilir, • Ön yıkama için kombine deterjanlar madde kullanılması daha etkili bir hijyen yöntemidir. • Aerosol uygulamaları rekontaminasyon tehlikelerini ortadan kontrol eder ve sürünün kümese alınmadan önce kümes ve ekipmanları hazır hale getirir. • Özetle temizlik ve dezenfeksiyonda takip edilmesi gereken konular; • İnsektler (böcek) ile mücadele • Altlığın çıkarılması • Yıkama • Suluk ve yemlik sistemi • Onarım ve aksaklıkların giderilmesi • Kemiricilerle (fareler) ile mücadele • Dezenfeksiyon • Fumigasyon • Dış alanların temizliği • Yeni sürünün yerleştirilmesi • Çevrenin temiz tutulması * Hayvanlar gelmeden önce kümesin palazları ideal ısısına uygun ısıtılması, kurutulması ve suluk sisteminin tamamen gözden gecirilmesi gerekmektedir. 2.4 Altlık Hijyeni Kümeste altlığın üç yönden gözden geçirilmesi gerekir: a) Altlık malzemesi beton zeminden yeterli düzeyde izolasyonu sağlayacak şekilde serilmelidir, b) İdeal olan hava şartları sağlanmalıdır. c) Kullanılan altlığın temiz ve herhangi bir artık bulundurmamasına özen gösterilmelidir. * Altlık materyali olarak kullanılacak malzemeler bitki döllenmesi olmayan, traşlanmış malzemelerden hazırlanmalı, yumuşak tahta kırıntıları( rende talaşı) gibi olabilir, altlıkta fungus, pestisit rezidüsü bulunmamalıdır ve 10-12 cm. kalınlıkta serilmelidir. * Altlıkta tozlanma var ise bu hiç uygun bir durum değildir, önüne geçilmelidir. * 6 hafta sonra hindiler için en ideal altlık malzemesi samandır. * Sektörde samana karşı olan fazla talep zaman zaman saman kalitesinde azalmaya neden olabilmektedir. Bu nedenle altlık malzemesi alırken özellikle kalitesi yönünden detaylı bir araştırma yapmanın sayısız faydaları vardır. 2.5 Hastalıklardan Korunma Hindilerde salgınlara neden olarak önemli ekonomik kayıplar yapabilen Newcastle Hastalığı’na karşı dikkatli olunmalıdır. Newcastle Hastalığı’na karşı muhakkak koruyucu aşılama programları hazırlanmalıdır. Eğer bölgede problem var ise acil aşı programları hazırlanarak devreye sokulmalıdır. Bunun yanında atipik kanatlı salgınları da dikkate alınmalı ve gerekli görüldüğü durumlarda bu hastalıklara karşı aşılama programları da yapılmalıdır. Aşılar içme suyu, sprey veya enjeksiyon yolu ile uygulanabilmektedir. Örnek bir aşılama programı verilecek olursa 2., 6., 10., 14., 18. hafta yaşlarında yapılacak aşılamalardan iyi sonuçlar alınabilmektedir. Ancak hindi yetiştiriciliğinde, piliç yetiştiriciliğinde olduğu gibi hastalıklardan korunma programları dahilinde kesin bir aşılama programı vermek sakıncalı olmaktadır ve bu durumdan da olabildiğince kaçınılmalıdır. Aşılama programlarının yapılışında bölgenin durumu sürünün genel durumu ( sürü antikor titresi) belirlenmelidir. Her çiftliğin durumuna göre en uygun olan aşı programları düzenlenmelidir. Bu aşılar : TRT (Turkey Rhinotracheitis) ve HE (Hemorajik Enteritis: Hindilerin kanlı bağırsak iltihabı)’ na karşı aşılamalar önerilmektedir. Yukarıda belirtildiği gibi hindi aşılama programları, çevrede görülen hastalıklara göre organize edilebilir. Aşılama stratejisinde esas olan bölgede hastalık yok ise normal aşılama programları yapılmalı, eğer bölgede salgınlar görülüyor ise bu durumda acil aşılama programları yapılmalıdır. Eğer hayvanlarda her hangi bir rahatsızlık varsa aşılama programında geçici bir değişiklik yapılabilir, zira özellikle hasta olan bir sürüye canlı aşı uygulanacak olursa sürüde şiddetli bir aşı reaksiyonu görülme ihtimali yüksek olur. Bu duruma özen gösterilmelidir. Newcastle Hastalığı’na karşı uygulanacak olan aşılardan La sota, Hitchner B1, ya da Clone 30 en uygun olanlarıdır. Not: Aşılamalar sadece sağlıklı sürülerde uygulanmalıdır. Canlı virusun titresini düşüreceğinden dolayı suluk sisteminde aşılamadan 5 gün öncesine kadar dezenfektan maddeler ve klor kullanılmamalıdır ve suların sertlik durumu özellikle içme suyu ile aşı uygulanacaksa muhakkak kontrol edilmelidir. İçme suyu ile yapılacak aşılamada hindilerin aşının tamamını kısa sürede içebilmeleri için 2 - 3 saat susuz bırakılmaları gerekir. Hindiler aşılı sularını 2 saat içinde tüketebilmelidirler. Yazın su tüketimindeki artış göz önünde bulundurularak bu süre ona göre ayarlanmalıdır. Not: ND' ye karşı yapılacak olan aşılamalar örneğin Almanya'da zorunlu hale getirilmiştir. Bu konuda çok dikkatli olunmalıdır. Sürüde meydana gelebilecek hastalıkların erken tanısında, belirtiler sürünün yakından incelenmesi ile çok rahat saptanabilir. Hayvan davranışlarını takip etmek, normal davranışlarından sapmaları belirlemek açısından önemlidir. Ancak bunun sağlanmasında yetişmiş deneyimli personele ihtiyaç vardır. Hastalılardan genelde 1-2 gün öncesinde normal davranışlarında olan hindiler de normal davranışları dışındaki sapmalar tecrübeli gözden kaçmaz. Sürüdeki değişiklik belirlenmişse ilgili sağlık yetkilileri tarafından derhal önlem alınmalıdır. Hayvanların durumunu belirlemek amacıyla tutulacak kayıtlar çok önemlidir, burada; Mevcut hayvan sayısı, yaşı uygulanan aşılar, ilaçlar, ölümler, kilo artışı, ve bunun yanında, • Yem değişikliği, su tüketimi, • Sıcaklık ihtiyacı ve kümeste alışılmadık hayvan dağılımı, • Kümesin bir tarafına kümeleşmiş şekilde ve sürüdeki diğer hayvanlardan ayrılmış olarak durmaları, • Her zamankinden farklı dışkı şekli (farklı renkte ve kompozisyonda), • Altlık üzerinde tek tek veya yaygın olarak görülebilecek kan lekeleri, • Boynunu çekmek, • Tüylerinin çabuk kırılabilir duruma gelmesi, • Nefesi kesilecekmiş gibi kesik kesik soluması, • Tiz olarak ötme sesi ve nefes alırken nefesin gürültülü alınması, • Altlık yeme, • Baş rengi. Bu değerlendirmelerde anormalliklerle karşılaşılması halinde sürü içinden anormal görülen bu tür yavrular örnekleme ile kümes profilini ortaya koyabilecek sayıda kontrole götürülmelidir, bu hayvanlar yeni ölmüşlerden de seçilebilirler. Laboratuvara ölmüş örnek götürürken kokmamış olmasına özen göstermelidir. 3. GELİŞTİRME SİSTEMLERİ Genel olarak Almanya başta olmak üzere Avrupa ülkeleri iyi kilo almış hindileri tercih etmektedirler. Genelde arzu edilen standart ağırlıklarını şu şekilde görebiliyoruz; Sürülerin fiziksel kondüsyonları farklı yetiştirme sistemlerinde farklılıklar gösterebilir. Buna göre; ERKEKLER 21-23 haftalar 18-20 kg DİŞİLER 15-17 haftalar 9-10 kg canlı ağırlığa (CA) ulaşabilmektedirler. 3.1 All in - All out Sistemi Erkek ve dişiler gelişmiş ya da genç palaz olarak (4 ya da 6. haftaya kadar bir arada tutulmalıdırlar). Dişiler 15 -17 haftalık yaşlarında kesilirler ve sürünün bundan sonraki kesimine kadar erkekler kümeste yalnız başlarına kalırlar. Erkeklerde kesime gönderildikten sonra bütün kümes temizlenir ve dezenfekte edilir. Bu Sistemin Avantajları : Enfeksiyon zincirini kırmak; Bu çok önemlidir, çünkü kümeste ne kadar çok devre yapılır ise çevrede ve kümeste mevcut bakteri ve virus populasyonu artış gösterir. Ancak 21 – 23 hafta sonunda kesimi takiben çok iyi bir temizlik ve dezenfeksiyon yapılması durumunda söz konusu olan risk faktörleri, azaltılmış olur. Dezavantajları : Yılda 2 periyod yapılabilmektedir. 3.2 19 Haftalık Yetiştirme Siklusu Bu durumda hayvanlar özel yetiştirme kümesinde yetiştirilmeye alınırlar. 4-6 hafta sonra erkekler kesime gidinceye kadar aynı kümeste kalırlar. Dişiler, civciv geliştirme kümesinde 15-17 haftalık oluncaya kadar yetiştirilirler. Bu sayede hindi kümesi 20. haftada tekrar temizlenip dezenfeksiyonu yapıldıktan sonra yeniden civciv konulmaya hazır hale getirilebilir. Erkekler 21. haftadan 23. haftaya kadar olan dönemde yavaş yavaş gelişme durumlarına göre kesime gönderilirler bu şekilde erkek hindi kümesleri de 25. haftada yeniden kullanılabilecek duruma getirilebilir, geliştirme kümesindeki genç hindilerde buradan aktarılabilir. Bu Sistemin Avantajları : Bu sistemde yılda sadece 2.7 periyot yetiştirme yapılma şansı vardır. Bu şekilde kümeslerin optimum ekonomik olarak kullanılmasına olanak sağlanılmış olunur. Dezavantajları : Hijyenik olarak tam bir ayırım uygulanamaz, çünkü farklı 2 yaş grubu aynı ortamda bir arada bulunmaktadır. Bu durum genel anlamda yetiştirme tekniği olarak hijyen ve sağlık kurallarına baştan itibaren aykırıdır. Riskleri ilerleyen bölümlerde daha detaylı olarak belirtilecektir. 4. YETİŞTİRME ve GELİŞTİRME Yetiştirme periyodu hindilerde tüylenmenin tamamlandığı 4-6. haftaya kadar sürer. Hindi palazlarının bu dönemi çok hassastır ve bu nedenle palazlara bu dönemde optimum kümes şartlarının sağlanması gerekmektedir. Kümeste ısının ve vantilasyonun düzenli olarak sağlanması, izolasyonun da çok iyi yapılmış olması gerekmektedir. Hayvanların bir kenara yığılıp kalmasının önüne geçilmelidir. Combination House tipi kümesler ideal olanıdır bu tip bir kümesten gerek yetiştirme gerekse geliştirme dönemlerinde iyi sonuçlar alınabilmektedir. 4.1 Kümesin Havalandırılması; Başarılı bir hindi yetiştiriciliğinde kümesin yeterli miktarda havalandırılması management faktörler arasında önde gelenlerdendir. Açık kümes sistemlerinde havalandırma termostatlı olarak otomatik yapılabildiği gibi plastik perde/ Stegplatte sistemleri her iki kümes uzun kenar boyunca dizayn edilebilmektedir. Kötü Havalandırma: • Solunum problemlerine neden olur, • Hastalıklara karşı duyarlılığın artmasına neden olur. • Ağarlık gerilemesine neden olur. • Sürü homojenitesi bozulur. • Organlara yeterli oksijen aktarımı azalır. • Diareyle (ishal) görülen hastalıkların oranında artma gözlenir. • Kümeste yüksek amonyak yoğunluğu oluşur. • Solunum yolu enfeksiyonları fazlalıkla görülmeye başlar. • Karkas kalitesini negatif yönde etkiler. Eğer kümes doğal havalandırma sistemi olan açık yapıda değilse, zorlamalı havalandırma sistemi kurulmalıdır. Bu da 4 m3/h/kg. canlı ağırlık hesabı ile genç hindilerde, ve 5-6 m3/h/kg gelişmiş hindilerde gerekli hava akımının sağlanmasını sağlar. Genç hindiler için maksimum hava akım hızı 0.3 m/sn. Yaşlı hindilerde ise 0.5 m/sn. olarak hesaplanmalıdır. Yaşlı hindilerde hava akımı muhakkak arttırılmalıdır. Bu arada hava akımının kontrolünün yanında kümes ısısına da dikkat etmek gerekmektedir. Kümesin vantilasyon sisteminin bu konunun uzmanı kişilere danışarak yapılmasında sayısız faydalar vardır. 4.1.1 Hava İhtiyacı Atmosferik Rutubet %60-80 NH3 (Amonyak) maks. 30 ppm CO2 (Karbondioksit) maks. 3.000 ppm Not: Başlangıçta kümesteki vantilasyon: Kümesteki hindiler, ışıklandırma sistemi, ısıtıcılar ve sağladığı ısı kümese verilen oksijen için birer tüketicidirler. 4.1.2 Isı İhtiyacı • Palazlar kümese gelmeden 24-48 saat öncesinde ısıtıcıların çalıştırılması ve özellikle • zeminin ısınmış olması gerekir. • Isıtıcıların yüksekliği: Mevsime ve Isıtıcının modeline göre 70-90 cm. olmalıdır. • Isıtıcı çevresinde 34-360C ısı oluşturulmalıdır. • Kümes ısısının 21-230C olması gerekir (çevrimin kenarlarından ölçülmelidir). Önemli: * Hayvanlar kesinlikle yüksek ısıda tutulmamalıdır. * Çevrimin içinde civcivlerin dağılım şekilleri ısının iyi bir göstergesidir. Erkek kümeslerinde mevsimin kış olması, transfer sonrası, hastalık durumlarında, yüksek rutubet durumlarında, elektrik ile ek ısıtılma ile iyi kalitede hava ortamı sağlanmalıdır. Aynı zamanda vantilatörler de kümes ısısında yükselme olması durumlarında ve kümes içinde hava akımının olmadığı durumlarda diagonal olarak çalıştırılmalıdırlar. Şekil 1: Radyan çevirimi altında bulunan hindi palazlarının homojen ısının göstergesi olarak homojen bir dağılım göstermeleri. Şekil 2: Radyan çevirimi altında bulunan hindi palazlarının çevirimin bir tarafından etkili olan hava akımına ve radyan altı ısısının fazla olmasına bağlı olarak çevirimin bir tarafına doğru yığılma göstermeleri. 4.2 Yetiştirmenin Hazırlanması Kümeste erken dönemde meydana gelecek kayıpların önüne geçmede civciv gelmeden önce bütün hazırlıkların hassasiyetle yerine getirilmesi gereklidir. Burada ekipmanların eksiksiz olarak ve çalışır durumda olmasından tutunda, civciv çevirim ve ısıtma sisteminin tam olarak çalışır durumda olması gerekmektedir. Alınacak önlemlerin gecikmesinden kaçınılmalıdır. Çevirimin yapıldığı yerdeki altlık yumuşak malzemelerden seçilmeli ve 10-12 cm. yüksekliğinde olmalıdır. Çiftlik ve kümesin şartlarına göre palazlar bu çevirimde 5-8 gün tutulurlar. Bu dönemde çok zayıf ve halsiz görülen palazlar, başka bir çevirim içine alınırlar. Buraya alınmadan önce dikkat edilmesi gereken husus cılız palazlar önce sularını içmeli sonra yeni çevirim alanına alınmalıdırlar. 4.3 Yerleştirme ve İlk hafta * Palazlar gelmeden çok öncesinden yemlikler ve suluklar kontrol edilerek faal hale getirilmelidirler. Çevrim üzerinde ısı düzeyinin fazla yüksek olmamasına dikkat edilmelidir. Ak si taktirde yüksek ısı, yem ve su kalitesini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Çevirim altında radyan ısısı homojen bir şekilde çevirimi ısıtıyorsa palazların dağılımı da homojen olarak görülebilmektedir Şekil 1, aksi taktirde çevirim altında ısı homojen değilse; çok fazla ısı, ısı yetersizliği söz konusu ise palazlar ya yüksek ısıdan kaçmak için bir kenara yığılırlar. Bu durum aynı zamanda hava cereyanının olduğu kümeslerde de gözlenmektedir Şekil 2. * Çevirime konulacak palaz miktarı için tahmini palaz bulunduran kutular o çevirimin yanında hazır bulundurulmalıdır. Not: Palaz kutularını kesinlikle soğuk zemin üzerine koymayınız. * TRT aşılaması palazlar kutudan indirilmeden yapılabilir. * Sakin, fakat seri bir şekilde palazlar kutularından alınarak çevirimlere aktarılmalıdır, ancak kesinlikle fırlatılmamalıdırlar ( yumurta sarısı zarar görebilir). * Kümeste bu işlemlerin dışında ekstra gürültü ve çalışma yapılmamalıdır. Palazlar, çevirim içinde kenarlara doğru sevk edilmelidir. Burada palazların bir kenara yığılıp sıkışmamalarına özen gösterilmelidir. * Kısa bir süre genel durumlarını gözlemledikten sonra, en az 30dk. palazları yalnız bırakmalıdır. * Yemliklere devamlı taze yem ilave edilmeli bu şekilde yem yemeye teşvik edilmiş olurlar " Sık ama az miktarda ". * Suluklar günlük olarak temizlenmeli, ufak suluklardaki sular günde iki defa değiştirilmelidir. Suluklar üzerinde oluşan yosun ve kaymaklanmalar muhakkak temizlenmelidir. Not: Çevirim altında yüksek ısı olduğundan su ve suluk yüzeyinde germ gelişimini çabuklaştırır ve arttırır. Bu durum da bir süre sonra oluşabilecek enfeksiyonların davetçisidir. * Yumuşamış, yapısı bozulmuş, küflenme görülen yemler derhal yemlikten uzaklaştırılmalı ve yemlikler temizlenmelidir. Ayrıca palaz naklinde kullanılan palaz kutuları da kümes dışına çıkarılmalıdır. * Palazların ihtiyacı olan miktar kadar ısı uygulanmalıdır. * Isı ve ışık yoğunluğu 3.günden itibaren kısıtlanabilir. * 4. günden itibaren ilave yemlikler ve suluklar kademeli olarak kaldırılmalıdır. * Palazların kondüsyonuna ve hava durumuna göre 5. - 8. gün gibi palazlar çevirimin dışına alınabilirler ( bu aynı zamanda palazların 4 - 6 haftalık yaşa kadar kalacakları yetiştirme kümesindeki yaşamlarının da başlangıcı olmaktadır ). 4.4 Palaz Çevirimi ve Burada İhtiyaç Duyulan Ekipmanlar Çevirim Çapı 3-4 m 240 - 320 palaz için Çevirim Materyali Üzerinde hava sirkülasyonunu sağlayabilecek metal olabilir, ya da benzer delikli başka bir materyalde olabilir. Ancak optimal hava sirkulasyonuna engel olmamalı ve yükseklik 30 - 50 cm. olmalıdır. Gazlı Isıtıcı Adaptasyonunda dış iklimin önemi büyüktür. Kuruluşunda minimum output ort. muhtemel %20-25 olmalıdır. Suluklar 2 tane yuvarlak, iki tane de ufak suluk ya da 3 yuvarlak, 1 ufak suluk konulmalıdır. Yemlikler 4 tane yuvarlak yemlik yem yiyebilecekleri bir yükseklikte "Bekees" olarak adlandırılıyor. Ilk gunlerde 4 tane ilave yumurta viyolu konulmalıdır. Işık Kaynağı Her bir çevirime ortaya denk gelecek şekilde 100 Watt ampul, ya da buna alternatif olabilecek 100 lux' den az olmayacak başka bir ışık kaynağı. PALAZLAR İÇİN ÇEVİRİM 4.5 Işıklandırma Işıklandırma süresi ve yoğunluğu kümesin açık ya da kapalı olmasının yanında mevsime göre de değişiklikler göstermektedir. Bu durumu ışıklandırma tablosunda görebiliriz. Eğer mümkünse direkt aydınlatmadan kaçınılmalıdır. Suni aydınlatmada parlak ışıklandırma olmamalıdır bu durum hayvanların davranışlarını olumsuz yönde etkilemektedir. Alışılmadık acil durumlardaki aydınlatmayı da dikkate alarak 100 m2 alan için 4x25 Watt ampul gerekmektedir, böylece homojen bir aydınlatmada sağlanmış olmaktadır. Bu durum da olası bir paniğin de önlenmesi sağlanabilir. Önemli: * Hayvanları çevirim alanındaki aydınlatmada : Gölge oluşmamalıdır, bu durumda hayvanlarda bir tarafa doğru sıkışma ve buna bağlı ölümler görülmektedir. • Kümes içerisinde aydınlatılması kısılmış alanlar oluşturulmalıdır, bu durum hayvanların birbirleri ile olan ilişkisini de sağlamaktadır. Tablo: Işıklandırma ve Işıklandırma Süresi Işıklandırma Programı Işıklandırma Süresi (Toplam Gün Işığı + ilave ışıklandırma ) Saat Işık yoğunluğu Lux 1.gün 22 100 2.gün 21 100 3.gün 20 100 4.gün 20 80-100 5.gün 19 80-100 6.gün 18 80-100 7.gün 16 80-100 8.gün 16 30-40 12. günden itibaren 16 6-10 15. haftadan itibaren 16-18 6-10 4.6 Sürü Yoğunluğu Vücut ağırlığının artışı yanında, sürü yoğunluğu, yem tüketimini, ölüm oranlarını ve kesime giden hayvan kalitesini olumsuz yönde etkiler. Hayvanın yaşı, tipi , cinsinin yanında vantilasyon, havalandırma ve altlık durumu gibi çevresel faktörler de kümes yoğunluğu ile yakından ilgilidir, birlikte ele alınmalıdır. Tablodaki ortalama değerler kış şartlarında bir miktar arttırılmalı, yaz şartlarında ise bir miktar azaltılmalıdır. Tablo: Sürü yoğunluğu 6 hafta üzerindeki Erkek ve Dişiler 9-10 palaz /m2 16.- 17. hafta üzerindeki dişiler 4.8 palaz /m2 21.-23. hafta üzerindeki erkekler 2.7 palaz /m2 Bir bölmede her iki cinsinde bir arada tutulduğu dönem (Erkek ve Dişiler) 4.4 palaz /m2 4.7 Yemlik ve Suluk İhtiyacı Başlangıç periyodu ile beraber, yemlikler ve suluklar ısıtıcı etrafında çevresel olarak yıldız tarzında yerleştirilmelidirler. Şekilde de belirtildiği gibi " Yemlik – Yemlik – Suluk ". Planlama yapılırken aşağıdaki tablo verilerini kaynak olarak kullanınız. Tablo: Yemlik ve Suluk ihtiyaçları Tüylenmiş Hindiler için Standart Yuvarlak Suluk İhtiyacı 80-100 hindiye bir suluk Tüylenmiş Hindiler için Standart Yemlik İhtiyacı 50-80 hindiye bir yemlik Yemlik Yüzeyi cm / hindi Yetiştirme Döneminde : Geliştirme Döneminde : 4 cm. Yaşa ve Cinsiyete bağlı olarak 2-3 cm. Suluk Yüzeyi cm / hindi Yetiştirme Döneminde : Geliştirme Döneminde : 3-4 cm Yaşa ve cinsiyete bağlı olarak 1.5 – 2 cm. 4.8 Su Tüketimi Hindi yetiştiriciliğinde iyi kaliteli su her zaman çok önemlidir, eğer mümkünse üretici firma ya da çiftlik kendi imkanları ile çıkardığı kaynak sularını kullanabilmelidir. Burada önemli olan nokta çıkartılan suyun bakteriyel yönden ve gıda yönünden (sertlik ve mineral) hayvan sağlığına olumsuz etkisinin olmadığının belirlenmesi gereklidir. Bu nedenle suların düzenli olarak kontrol ettirilmesinde sayısız faydalar vardır. Hindiler için taze su her zaman için çok önemlidir. Su tüketimi değişkendir. Çevre ısısı, rutubet, sağlık durumu, yem karışımı (rasyon), hayvanların yaşı tüketimi etkileyen faktörler arasındadır bunlar değişimler gösterebilmektedir. Tüylenme periyodunun başlaması ile beraber, su tüketimi yem tüketiminin ortalama 2.5 katına ulaşır, tüylenme ortalarında 2 katına, sonlarına doğru ise bu oranda hissedilir bir azalmaya doğru gidiş gözlenir. Şayet Yem ve Su tüketimi ile ilgili rakamlarda bir kaç gün değişimler oluşuyorsa bu durum sağlık ile ilgili bir problem habercisidir. Tablo: Erkek ve dişi hindilerin haftalara bağlı olarak su tüketimleri: Hafta Günler ERKEK Su Tüketimi DİŞİ Su tüketimi lt. / Gün lt. / Hafta lt. / Gün lt. / Hafta 1 7 0.06 0.39 0.05 0.36 2 14 0.12 0.83 0.1ö 0.73 3 21 0.19 1.35 0.17 1.17 4 28 0.28 1.95 0.24 1.65 5 35 0.32 2.27 0.27 1.87 6 42 0.38 2.66 0.33 2.31 7 49 0.47 3.26 0.39 2.70 8 56 0.55 3.84 0.45 3.16 9 63 0.60 4.18 0.49 3.42 10 70 0.67 4.66 0.54 3.76 11 77 0.73 5.08 0.58 4.08 12 84 0.78 5.48 0.63 4.38 13 91 0.82 5.74 0.65 4.58 14 98 0.86 6.05 0.69 4.84 15 105 0.91 6.39 0.72 5.06 16 112 0.96 6.75 0.75 5.24 17 119 0.98 6.89 0.76 5.32 18 126 1.03 7.21 0.77 5.42 19 133 1.08 7.56 0.79 5.56 20 140 1.13 7.94 0.82 5.72 21 147 1.19 8.34 - - 22 154 1.25 8.73 - - 23 161 1.30 9.13 - - 24 168 1.36 9.50 - - 4.9 Yemleme Hindilerin cinsiyetlerine bağlı gelişimlerindeki farklılıklar göz önüne alınarak erkek ve dişileri farklı yemleme programlarına alma gereği görülmüştür. Her iki cinsin de bir arada beslendiği ortamlarda 6. haftadan itibaren dişiler farklı bir besleme programına alınabilirler. En geçerli yemleme prosedürü yüksek enerjili beslenme programları ile sağlanmaktadır. Şayet erkeklerde gelişim ile ilgili olarak hastalık ve havaların çok sıcak gitmesi gibi ve havaların çok sıcak gitmesi gibi problemler gözlenirse bu durumda aynı dönemde erkeklere aynı rasyon uygulanabilir. Şayet yemde buğday miktarında artış yapılmışsa bu durumda genel anlamı ile rasyonda bir değişiklik yapmak gerekir, çünkü buğday ile yapılan rasyonlarda genel olarak değerlerde %5'lik bir düşme gözlenir ki bu değişikliklerin 5. ya da 6. haftadan önce yapılmamasında faydalar vardır. İyi bir sindirimin sağlanabilmesi için, buğdayın rasyondan çıkarılması ve bunun dışında uygun bir rasyonun yapılması daha uygun olmaktadır. Yemin formülasyonu ile ilgili problem ortadan kalktıktan sonra, 2. aşamada yemin hangi formda hindilere yedirileceğidir. Bu durumu iki maddede ele alabiliriz. a) İyi formüle edilmiş, un kıvamında b) Yuvarlak tarzda elde sıkılınca ne sert ne de yumuşak olmayan bir kıvamda, (crumble ve 2 mm pellet). Toz tarzındaki yapı %100 un kıvamında değildir, çuval içinde bulunur, bu tür yem hindinin kendine olan ihtiyacını karşılayabilmesine olanak sağlar. Diğer bir taraftan yetiştirici kendi sürüsünün durumuna göre ilk günden itibaren ufalanmış ve toz yem karışımı bir yemi de verebilir. Erkek ve Dişi Hindiler için yemleme programları Başlangıç Erkek ve Dişiler Yetiştirme Erkekler Yetiştirme Dişiler Yem Hafta 1 1-2 2 3-5 3 6-9 4 10-13 5 14-17 6 18-22 3 6-9 4 10-13 5 14-17 Ham Protein % 29.0 26.5 24.0 21.0 18.0 16.0 24.5 21.0 18.5 M.E, MJ / kg 11.6 11.8 12.1 12.3 12.6 13.0 12.8 13.2 13.5 Methionin 0.67 0.62 0.56 0.50 0.44 0.39 0.56 0.50 0.44 Meth+ Cyst., % 1.15 1.05 0.95 0.85 0.75 0.65 0.95 0.85 0.75 Lyzin, % 1.85 1.60 1.45 1.25 1.00 0.85 1.45 1.25 1.05 Kalsyum, % 1.40 1.30 1.20 1.20 1.10 1.00 1.20 1.20 1.10 Fosfor, % 1.00 1.00 0.80 0.80 0.75 0.70 0.80 0.80 0.75 Yem tüketimi Erkekler (kg / periyot) 0.47 2.34 6.97 10.48 13.10 20.10 Yem tüketimi Dişiler (kg / periyot) 0.42 1.96 5.74 8.39 10.19 Toz / crumble karışık Pelet Ölçüsü 2 mm 2mm 3mm 3mm 3mm 3mm 3mm 3mm 3mm 5. TİCARİ PERFORMANSLARI 5.1 Big 6- Erkek Hindiler Hafta Gün Canlı Ağarlık kg F.C.R. 1:(cum) Yem (haftalık)* (kg) Yem (günlük)* (kg) Günlük CA artışı (g cum) Mortalite* % cum) Yaşama Gücü (%) 1 7 0.16 0.96 0.15 0.021 22.9 1.50 98.50 2 14 0.38 1.23 0.32 0.046 27.1 1.80 98.20 3 21 0.73 1.37 0.53 0.076 34.8 2.00 98.00 4 28 1.21 1.47 0.78 0.111 43.2 2.20 97.80 5 35 1.84 1.53 1.03 0.147 52.6 2.40 97.60 6 42 2.60 1.60 1.33 0.190 61.9 2.60 97.40 7 49 3.48 1.66 1.63 0.233 71.0 2.80 97.20 8 56 4.45 1.73 1.92 0.274 79.5 3.00 97.00 9 63 5.50 1.79 2.09 0.299 87.3 3.20 96.80 10 70 6.60 1.85 2.33 0.333 94.3 3.40 96.60 11 77 7.73 1.91 2.54 0.363 100.4 3.61 96.39 12 84 8.89 1.97 2.74 0.391 105.8 3.84 96.16 13 91 10.07 2.03 2.87 0.410 110.7 4.11 95.89 14 98 11.24 2.10 3.04 0.434 114.7 4.40 95.60 15 105 12.40 2.16 3.21 0.459 118.1 4.70 95.30 16 112 13.55 2.24 3.39 0.484 121.0 5.00 95.00 17 119 14.68 2.31 3.46 0.494 123.4 5.34 94.66 18 126 15.80 2.39 3.64 0.520 125.4 5.76 94.24 19 133 16.90 2.47 3.82 0.546 127.1 6.30 93.70 20 140 17.98 2.56 4.01 0.573 128.4 6.97 93.03 21 147 19.05 2.66 4.21 0.601 129.6 7.75 92.25 22 154 20.10 2.76 4.41 0.630 130.5 8.62 91.38 23 161 21.13 2.87 4.61 0.659 131.2 9.56 90.44 24 168 22.15 2.98 4.80 0.686 131.8 10.55 89.45 Kaynak: BUT, İngiltere 5.2 Big 6-Dişi Hindiler Hafta Gün Canlı ağarlık kg F.C.R. 1:(cum) Yem (haftalık)* (kg) Yem (günlük)* (kg) Günlük CA artışı (g cum) Mortalite % cum)* Yaşama Gücü (%) 1 7 0.15 0.94 0.14 0.020 21.4 1.50 98.50 9 14 0.35 1.23 0.28 0.040 25.0 1.80 98.20 3 21 0.64 1.39 0.45 0.064 30.5 2.00 98.00 4 28 1.03 1.51 0.66 0.094 36.8 2.20 97.80 5 35 1.52 1.58 0.85 0.121 43.4 2.38 97.62 6 42 2.11 1.66 1.10 0.157 50.2 2.54 97.46 7 49 2.80 1.74 1.35 0.193 57.1 2.69 97.31 8 56 3.55 1.82 1.58 0.226 63.4 2.84 97.16 9 63 4.33 1.88 1.71 0.244 68.7 2.99 97.01 10 70 5.13 1.96 1.88 0.269 73.3 3.14 96.86 11 77 5.94 2.04 2.04 0.291 77.1 3.29 96.71 12 84 6.73 2.13 2.19 0.313 80.1 3.44 96.56 13 91 7.51 2.22 2.29 0.327 82.5 3.59 96.41 14 98 8.27 2.31 2.42 0.346 84.4 3.74 96.26 15 105 9.00 2.40 2.53 0.361 85.7 3.90 96.10 16 112 9.70 2.50 2.62 0.374 86.6 4.07 95.93 17 119 10.37 2.60 2.63 0.376 87.1 4.26 95.74 18 126 11.01 2.70 2.71 0.387 87.4 4.45 95.55 19 133 11.60 2.81 2.78 0.397 87.2 4.65 95.35 20 140 12.15 2.92 2.86 0.409 86.8 4.85 95.15 * 1. Iyi olmayan şartlar altında beklenenin %10 altında sonuç alınabilir 2. Uygulanan yemleme programı, canlı ağarlık kazancında ve Feed Conversion' önemli etki yapacaktır. 3. Canlı hayvan başına haftalık yem tüketimi. Kümülatif F.C.R. canlı ve ölü hayvanların hepsini kapsar 6. KARKAS KOMPOZİSYONU (% Canlı ağarlığa göre)* 6.1 Big 6-Erkekleri Hafta Yaşı Günlük Yaş Canlı Ağarlık kg. Göğüs (kemikli) But (deri ve kemikli) % Drum (deri ve kemikli)% Kanat (deri ve kemikli)% 21 147 19.05 32.9 14.2 10.0 8.0 22 154 20.10 33.6 14.3 9.8 7.8 23 161 21.13 34.2 14.2 9.9 7.5 6.2 Big 6-Dişileri Hafta Yaşı Günlük Yaş Canlı Ağarlık kg. Göğüs (kemikli) But (deri ve kemikli) % Drum (deri ve kemikli)% Kanat (deri ve kemikli)% 15 105 9.00 30.1 14.1 9.4 8.8 16 112 9.70 30.8 14.3 9.4 8.6 17 119 10.37 31.6 14.5 9.4 8.4

Copyright © T@RiM Bilgi Servisi-Tarim-Hayvancilik-Proje-Hibe-sulama Tüm hakları saklıdır.

Yayınlanma:: 2007-05-26 (2143 okunma)