kıslık kabak yetistiriciligi
Prof. Dr. Ruhsar YANMAZ*
*: Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü-
06110/ANKARA
Bitki yapısı
Tek yıllık, otsu, yayılıcı ve sürünücü, orta derinlikte
köklere sahiptir. Kışlık kabaklarda köklerin çoğunluğu 60 cm
derinliğe gider. Gövde otsu yapıda, diken gibi tüylüdür. Boyu 10
m’ye kadar uzayabilir.
Çiçek
Kışlık kabaklarda erkek ve dişi çiçekler vardır. Çiçekler
aynı bitki üzerinde farklı yerlerde bulunurlar. Çiçekler iri,
gösterişli ve sarı renklidir.
Erkek çiçekler çiçek tozlarını taşır. Bitkide erkek çiçek
sayısı
dişi çiçek sayısından fazladır. Önce erkek çiçekler açar.
Dişi çiçek meyveyi oluşturur. Meyve tutumu için (Tozlanma) çiçek
tozunun dişi çiçeğin tepeciğine taşınması gerekir. Tozlanma
arılarla
olur.
Meyve
Kışlık kabaklar bitki ve meyve özellikleri yönünden 2 gruba
ayrılır:
Kestane kabakları: Meyveler iri (2-150 kg), kabuk rengi gümüşi,
turuncu, kabuk yüzeyi dilimli veya düz, meyve kabuğu sert, meyve eti
turuncu veya sarı renklidir.
Bal kabakları: Kabuk rengi turuncu, meyve eti turuncudur. Meyve
kabuğu yumuşaktır.
Kullanım alanları
Kışlık kabakların meyve eti turuncu veya sarı renklidir.
Meyve etinin kuru madde miktarı yüksektir. Bu nedenle ülkemizde
çoğunlukla tatlı yapımında kullanılır. Bal kabakları meyveleri
ise
tatlı yapımının yanında çorba ve yemek yapımında da
kullanılmaktadır. Ayrıca erkek çiçekler yemek yapımında, fazla
iri
tohumlu olmayanlarda tohumlar çerez olarak da kullanılmaktadır.
İklim istekleri
Yazları sıcak geçen bölgelerde yetiştirilir. En uygun
sıcaklık sınırları 20-35 Co’dir, Çiçeklenme döneminde
350C’nin
üzerindeki sıcaklıklarda erkek çiçek sayısı artar. Ayrıca
döllenme
noksanlıkları ile karşılaşılır.
Toprak isteği
Organik maddece zengin, derin, kumlu killi ya da killi
kumlu, yeterince nemli olmalı, toprak pH’sı 6 - 6,5 arasında
olmalıdır.
Yer seçimi
Güneşli rüzgârdan korunmuş olmalı, drenajı iyi olmalı ve
taban suyu seviyesi yüksek olmamalıdır.
Yetiştirme Tekniği
Vejetasyon süresi 120 gün
Toprak işleme Sonbaharda derin işleme, İlkbaharda ekim öncesi
yüzlek işleme gereklidir
Gübreleme
1. Yüksek verim, kök, yaprak, dal ve meyve oluşumu için azot
gereklidir.
2. Toprak analizi sonuçlarına göre dekara (dönüm) 4-8 kg saf
azot,
60 - 90 kg fosfor (P2O5) , 12-18 kg potasyum (K20) verilmelidir.
3. Azotlu gübreler ekimle ve meyve tutumu aşamasında olmak üzere 2
parti halinde verilmelidir.
Ekim
1. Tohum ekimi toprak sıcaklığı 100C’nin üzerine çıktığında
yapılır.
2. Ekimin bölgede don tehlikesinin kalkmasından sonra yapılması
gereklidir.
3. Akdeniz ve Ege Bölgesi’nde fide kullanılacaksa Şubat, doğrudan
ekim için 15 Mart, Marmara Bölgesi için Nisan sonu-mayıs başı,
İç
Bölgeler için 10-15 Mayıs tarihleri uygundur.
4. Tohum ekimi yapılırken tohumun uç kısmının yukarı gelmesi
gerekir.
5.Tohumlar 2-3 cm derinliğe ekilmelidir.
6.Ekim zamanı toprakta yeterince nem olmalıdır.
7. Tohumlar doğrudan tarlaya ekilebilir. Ancak fide yetiştiriciliği
de mümkündür.
8. Tarlaya ekimde masura sistemi tercih edilmelidir. Masuralara
açılan ocaklara tohum ekimi yapılmalıdır.
Tohum miktarı
1.Elle elimde dekara 400-500 g tohum gereklidir.
2.Makine ile ekimde daha az tohum kullanılır (250-300 g).
Ekim aralıkları
1.Sıra arası: 1,5 - 3,0 m, Sıra üzeri: 50-60 cm
2. Ekim ocaklara yapılır.
3. Tarlada boşluk kalmaması için her ocağa 3 tohum ekip, daha sonra
seyreltme yapılarak bitki sayısı teke indirilmelidir.
Fide dikimi
1.Aynı aralıklarla yapılmalıdır.
2.1 da için 1000-1500 fide gereklidir.
Fide yetiştirme
Kışlık kabaklar için önerilmese de fide yetiştirilecekse:
1.Kabak kökleri şaşırtmaya duyarlıdır.
2.Fide yetiştiriciliği için plastik torba veya 5x5’lik viyoller
kullanılmalıdır.
3. Kabak fideleri şaşırtmaya duyarlıdır. Bu nedenle mutlaka
dikimde
fideler mutlaka topraklı dikilmelidir.
Bakım işlemleri
1.Yabancı otlarla mücadele ve kaymak tabakasını kırmak için
2 kez çapa gereklidir.
2.Toplanan yabancı otlar toprak üzerinde bırakılmayıp,
uzaklaştırılmalıdır.
3.Çapa yaparken köklerin zarar görmemesine özen gösterilmelidir.
Tozlanma ve döllenme
1.Kabaklarda erkek (tozlayıcı) ve dişi çiçekler (meyve
veren) bitki üzerinde farklı yerlerde bulunur. Bu nedenle meyve
tutumu için erkek çiçekteki çiçek tozlarının arılar yoluyla
dişi
çiçeklere ulaşması gerekir.
2.Çiçeklenme zamanında yeterli arı yoksa kovan kullanılmalıdır.
Sulama
1.Damla sulama uygun yöntemdir.
2. Damla sulama olmadığı durumda karık sulama tercih edilmelidir.
3.Sulama yağış durumuna da bakarak İlk meyveler görünene kadar ve
sonra 2-4 gün arayla yapılmalıdır.
4. Meyveler normal iriliklerini aldıktan sonra haftada bir sulama
yapılmalıdır.
5. Hasada yakın sulama kesilmelidir.
Tarımsal Savaş
1. Kabak yetiştiriciliği sırasında kırmızı örümcek ve kabak
sinekleri (afid) karşılaşabilirsiniz. Böcek öldürücü ilaçlarla
mücadele edilebilir.
2. Kabaklar virüs hastalıklarına duyarlıdır. Tozlanmada rol alan
arı
ve sinekler virüs hastalıklarının taşınmasında etkilidir.
3. İlaçlamalar çiçeklenme döneminde yapılmamalıdır. Çünkü
arıların
ölmesine neden olur.
4. Hastalıklı bitkiler sökülüp, diğer bitkilerden
uzaklaştırılmalıdır.
Hasat
1.Meyveler normal iriliklerini almış olmalıdır.
2. Bitkinin yaprak ve meyve sapının kuruması beklenir.
2.Hasat yağışlar başlamadan yapılmalıdır.
3.yağışlara kadar meyveler tarlada bırakılabilir. Hatta bir miktar
soğuk alması da istenir.
4.Meyve kabuğu sert olduğundan keskin bir balta veya testere ile
kesilmelidir.
6.Yağışlı bölgelerde ise 45 – 600C’de 10 saat tutularak kurutma
yapılır.
Muhafaza
1.Kışlık kabak meyveleri uzun süre saklanabilir.
2.Meyveler serin ve kuru bir yerde depolanmalıdır.
3. Meyveler 10-12 C0 ve % 50-60 Oransal neme sahip odalarda 2-3 ay
saklanabilir.
4. Meyveler yüksek yığınlar halinde depolanmamalıdır.
Pazara sunma 1. Hasat edilen meyveler pazara kesilmeden,
dilimlenmiş veya kabukları soyulmuş, paketlenmiş olarak sunulur.
2. Meyve kabukları sert olduğu için balta veya testere
kullanılmalıdır.
Atık değerlendirme 1.Meyveler kesilerek pazara sunulacaksa,
meyve kabukları hayvan beslenmesinde kullanılabilir.
Verim
1. Kışlık kabaklarda bir bitkiden 1-3 adet meyve alınabilir.
2.Bitki üzerinde meyve sayısı arttıkça, meyve iriliği azalır.
3.Bitki başına ortalama 6-10 kg verim alınabilir.
4. Ortalama meyve ağırlığı 5-15 kg arasında değişir
Copyright © T@RiM Bilgi Servisi-Tarim-Hayvancilik-Proje-Hibe-sulama-organik Tüm hakları saklıdır.
