Kabuksuz çekirdek veya Yağ Kabağı Yetiştiriciliği
Prof. Dr. Ruhsar YANMAZ* Ahmet ÇAYIROĞLU**
*: Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü-
06110/ANKARA
Bitki özellikleri
Tek yıllık, otsu, yayılıcı ve sürünücü, orta derinlikte
köklere
sahiptir. Meyveleri şekil, irilik yönünden farklılık gösterir.
Meyve
rengi, koyu yeşil, koyu yeşil üzerine sarı kırçıllı olabilir.
Tohumları kabuksuzdur.
Kullanım alanları
Tohumları çerez olarak kullanıldığı gibi, sanayide yağ elde
etmede, ekmek ve pasta sanayi ile ilaç sanayinde (barsak
parazitlerine karşı) kullanılmaktadır. Yağı, salatalarda ve sebze
yağı olarak kullanılmaktadır. Yağı koyu yeşil renkte olduğu
için,
yemeklerde kullanımı yaygın değildir. Tohumları protein, yağ, E
vitamini yönünden zengindir.
Toprak
Organik maddece zengin, derin, kumlu killi ya da killi
kumlu, yeterince nemli olmalı, toprak pH’sı 6 - 6,5 arasında
olmalıdır.
Yer seçimi Güneşli rüzgârdan korunmuş olmalı, taban su seviyesi
yüksek olmamalı.
Toprak işleme Sonbaharda derin işleme, İlkbaharda ekim öncesi
yüzlek işleme gereklidir
Gübreleme
1. Yüksek verim, kök, yaprak, dal ve meyve oluşumu için azot
gereklidir.
2. Toprak analizi sonuçlarına göre dekara (dönüm) 4-8 kg saf
azot,
60 - 90 kg fosfor (P2O5) , 12-18 kg potasyum (K20) verilmelidir.
3. Azotlu gübreler ekimle ve meyve tutumu aşamasında olmak üzere 2
parti halinde verilmelidir.
Ekim
1.Tohum ekimi toprak sıcaklığı 100C’nin üzerine çıktığında
yapılır.
2.Ekimin bölgede don tehlikesinin kalkmasından sonra yapılması
gereklidir.
3.Tohum ekimi yapılırken tohumun uç kısmının yukarı gelmesi
gerekir.
4.Tohumlar 2-3 cm derinliğe ekilmelidir.
5.Ekim zamanı toprakta yeterince nem olmalıdır.
6.Ülkemiz koşullarında kıyı bölgelerimizde Nisan başı veya 2.
haftası, iç bölgelerimizde Mayıs başı uygun ekim zamanıdır.
7. Tohumlar doğrudan tarlaya ekilebilir. Ancak fide yetiştiriciliği
de mümkündür
8.
Tohum miktarı
1.Elle elimde dekara 400-500 g tohum gereklidir.
2.Makine ile ekimde daha az tohum kullanılır (250-300 g).
Ekim aralıkları Sıra arası: 1,5 - 2,0 m, Sıra üzeri: 50-60 cm
Fide dikimi
1.Aynı aralıklarla yapılmalıdır.
2.1 da için 1000-1500 fide gereklidir.
Fide yetiştirme yeri
1.Kabak kökleri şaşırtmaya duyarlıdır.
2.Fide yetiştiriciliği için plastik torba veya 5x5’lik viyoller
kullanılmalıdır.
3. Kabak fideleri şaşırtmaya duyarlıdır. Bu nedenle mutlaka
dikimde
fideler mutlaka topraklı dikilmelidir.
Bakım işlemleri
1.Yabancı otlarla mücadele ve kaymak tabakasını kırmak için
2 kez çapa gereklidir.
2.Toplanan yabancı otlar toprak üzerinde bırakılmayıp,
uzaklaştırılmalıdır.
3.Çapa yaparken köklerin zarar görmemesine özen gösterilmelidir.
Tozlanma ve döllenme
1.Kabaklarda erkek (tozlayıcı) ve dişi çiçekler (meyve
veren) bitki üzerinde farklı yerlerde bulunur. Bu nedenle meyve
tutumu için erkek çiçekteki çiçek tozlarının arılar yoluyla
dişi
çiçeklere ulaşması gerekir.
2.Çiçeklenme zamanında yeterli arı yoksa kovan kullanılmalıdır.
Hasat
1.Tohumların olgunlaşması için bitki yaprak ve meyve sapının
kuruması beklenir.
2.Hasat yağışlar başlamadan yapılmalıdır.
3.Meyveler hasat edildikten sonra tohumlarının çıkarılması
gerekir.
Aksi takdirde tohumlar meyve içinde çimlenir.
4.Meyve kabuğu sert olduğundan keskin bir balta veya testere ile
kesilmelidir.
5.Çıkarılan tohumlar yıkanır ve kurumaya bırakılır. Yağmur ve
yüksek
nem tehlikesi olmayan yerlerde temiz, tozdan arındırılmış direk
güneş altında olmayan alanlarda kurutulabilir.
6.Yağışlı bölgelerde ise 45 – 600C’de 10 saat tutularak kurutma
yapılır.
7.Kurutma sonrası tohumdaki nem oranı % 6 – 8’e düşmüş
olmalıdır.
8.Uzun süre düşük sıcaklıkta tutarak kurutma tohum kalitesini
olumsuz yönde etkiler.
Muhafaza
1.Kurutulan tohumlar eleklerden geçirilerek iriliklerine
göre sınıflandırılabilir.
2.Tohumlar serin ve kuru yerde çuval yada kaplar içinde saklanır.
3. Tohumlar depolama sırasında koku yayan ürünlerle bir arada
bulundurulmamalıdır.
Atık değerlendirme 1.Tohumları çıkarılan meyve kabukları hayvan
beslenmesinde kullanılabilir.
Verim/ Tohum Susuz yetiştiricilikte 40-60 kg/da, Sulu koşullarda
80-120 kg/da, 150 g tohum/meyve
Verim/ Yağ 1 litre kabak-çekirdek-yağı için ortalama 2,5 kg
kurutulmuş tohum veya 30 kabak meyvesi gereklidir
Copyright © T@RiM Bilgi Servisi-Tarim-Hayvancilik-Proje-Hibe-sulama-organik Tüm hakları saklıdır.
